Angst na een val: zo krijg je je vertrouwen in het zadel terug

Angst na een val is een normale reactie: je lichaam heeft onthouden dat paardrijden pijn kan doen en probeert je te beschermen. Je krijgt je vertrouwen terug door kleine, haalbare stappen te zetten, waarbij jij bepaalt wanneer je de volgende stap neemt. Blijft de angst lang hangen of komen beelden van de val steeds terug, zoek dan hulp.

Is het normaal dat ik bang ben na een val?

Ja. Je brein slaat een val op als gevaar en koppelt dat aan alles wat erbij hoorde: de plek, de sprong, het geluid waar je paard van schrok. Daardoor kun je ineens verstijven in die ene hoek van de rijbak, voor de oxer waar het misging of als je paard op dezelfde manier opkijkt.

Dat zegt niets over hoe goed je kunt rijden. Ook ruiters die al hun hele leven op een paard zitten, kunnen na een val bang worden. Veel ruiters schamen zich ervoor en praten er niet over. Die schaamte maakt het alleen maar zwaarder.

Moet ik na een val meteen weer opstappen?

Alleen als jij en je paard in orde zijn. Meteen weer opstappen is een bekend advies, maar je gezondheid gaat voor. Heb je een klap op je hoofd gehad of heb je pijn, laat je dan eerst nakijken door een arts. Laat ook je paard nakijken als je twijfelt of het iets heeft.

Is alles in orde, dan kan het helpen om nog even rustig te stappen of een paar rondjes te draven. Zo eindig je de rit met een moment dat goed ging. Lukt dat niet, dan is dat geen falen. Je kunt een volgende keer beginnen met poetsen, longeren of stappen aan de hand, en vanaf daar weer opbouwen.

Hoe bouw ik mijn vertrouwen in het zadel weer op?

Met een ladder van stappen die net een beetje spannend zijn, maar wel lukken. Je gaat pas een sport hoger als de huidige stap rustig voelt. Ga je te snel, dan kan de angst juist groter worden.

Voor een dressuurruiter kan die ladder er zo uitzien: stappen op de hoefslag, draven op de grote baan, galop op de lange zijde en pas daarna de hoek waar je viel. Een springruiter begint met grondbalken, dan een klein kruisje, dan een rechte sprong en pas later weer een oxer. Rijd in het begin met iemand erbij die je vertrouwt, zoals je instructeur.

Deze oefeningen helpen je om op elke sport van de ladder rustig te blijven:

• Ademhaling: adem 4 tellen in en 6 tellen uit, voor je opstapt en tijdens het stappen. Een lange uitademing laat je schouders en je zit zakken.
• Een vast opstapritueel: hetzelfde rondje om je paard, singel controleren, beugels op lengte, drie keer rustig uitademen. Zo begint elke rit op dezelfde manier.
• Hardop tellen in het ritme van je paard. Zolang je praat of telt, blijf je ademen.
• Een focuswoord, zoals "zakken" of "voorwaarts", dat je zegt zodra je merkt dat je verstijft.
• Visualiseren: zie jezelf vooraf rustig door de spannende hoek rijden of over de sprong gaan, en zie ook hoe je daarna ontspannen verder rijdt.

Waarom ben ik bang terwijl mijn paard niets verkeerds doet?

Omdat je angst over de val gaat, niet over je paard van vandaag. Je lichaam reageert op signalen die op toen lijken. Je paard tilt zijn hoofd op, jij neemt de teugels aan en knijpt met je benen. Je paard voelt die spanning, wordt zelf alert en jij voelt je bevestigd: zie je wel.

Die cirkel doorbreek je door het moment te herkennen waarop je aanspant. Adem uit, geef iets mee met je hand en rijd voorwaarts. Een paard dat even opkijkt, hoeft niet te betekenen dat het misgaat. Elke keer dat je dat meemaakt, leert je lichaam dat rijden weer veilig kan voelen.

Ga je na een val weer wedstrijden rijden, dan komt daar vaak ook wedstrijdspanning bij. Daarover lees je meer in het artikel wedstrijdspanning bij ruiters.

Wanneer je hulp zoekt

Wordt de angst week na week minder en kom je steeds een sport hoger, dan kun je het zelf.

Blijf je hangen op dezelfde stap, of houdt de angst je weg van je paard, dan kan een mental coach helpen. In een intensief traject werk je aan de angst zelf en aan het vertrouwen dat je terug wilt. Met begeleiding op locatie is er iemand bij als je de spannende stappen zet, tijdens een training of op een wedstrijd. Jeannette is opgeleid tot Mental Coach voor Ruiters bij One Switch en rijdt zelf, op haar vos.

Een mental coach is geen behandelaar. Heb je een zware val gehad en blijft de angst hangen, heb je last van herbelevingen, nachtmerries of paniekaanvallen, of raakt de angst ook je leven buiten het rijden, ga dan naar je huisarts of een psycholoog. Na een zware val kan EMDR via een psycholoog een optie zijn. Bij de veelgestelde vragen lees je meer over wat coaching wel en niet is.

Wil je samen kijken naar je eerste stap terug in het zadel, plan dan een gratis intakegesprek.