Faalangst bij ruiters: als de angst om fouten je rijden overneemt

Faalangst bij ruiters is de angst om fouten te maken of tekort te schieten, die zo groot wordt dat je er slechter door gaat rijden. Je merkt het aan piekeren voor je proef of parcours, verkrampen in de ring en na afloop vooral je fouten onthouden. Je doorbreekt het door je aandacht te verleggen van de uitslag naar wat je op dit moment met je paard doet.

Heb ik faalangst of gewoon zenuwen?

Zenuwen zakken zodra je bezig bent, faalangst blijft en gaat je rijden sturen. Een beetje spanning voor de bel is normaal. Bij faalangst blijft je aandacht de hele proef of het hele parcours hangen bij wat er mis kan gaan.

Signalen die veel ruiters herkennen: je rijdt voorzichtig om maar niets fout te doen. Een fout voelt als bewijs dat je het niet kunt. Je stelt inschrijven uit of je zoekt redenen om niet te starten. En na afloop onthoud je vooral de opmerkingen op het protocol of de balk die viel, niet wat er goed ging.

Waarom rijd ik slechter als ik bang ben om fouten te maken?

Omdat je aandacht naar de fout gaat in plaats van naar je paard. Je gaat controleren: je handen worden vast, je hulpen komen te laat of te sterk en je ademhaling stokt.

In de dressuur zie je dat terug in een proef die voorzichtig en vlak wordt. Je durft niet voorwaarts te rijden, uit angst dat je paard in galop aanspringt of uit de aanleuning komt. Bij het springen ga je afstanden zoeken, trek je voor de oxer nog even aan de teugel of rijd je juist te hard aan.

Je paard krijgt dan tegenstrijdige signalen, terwijl het juist een ruiter nodig heeft die duidelijk is. Zo zorgt de angst voor fouten voor precies de fouten waar je bang voor bent.

Waar komt faalangst bij ruiters vandaan?

Vaak uit hoge eisen aan jezelf, in een sport waarin je steeds beoordeeld wordt. Paardensport zit vol oordelen: punten van de jury, foutpunten, tijden en uitslagen die iedereen kan zien.

Daar komt de omgeving bij. Een instructeur die meekijkt, stalgenoten langs de kant, ouders, of de eigenaar van het paard dat je rijdt. Ook de tijd en het geld die je in je sport steekt, kunnen voelen als iets wat je moet terugverdienen met een goede uitslag.

Faalangst is geen karakterfout. Het is een patroon dat je jezelf hebt aangeleerd, en een patroon kun je ook weer anders leren.

Hoe kom ik van faalangst af tijdens het rijden?

Door je aandacht naar het rijden zelf te brengen en vooraf te bepalen wat je doet als er iets misgaat. Zo heeft je hoofd een plan in plaats van een zorg. Deze oefeningen helpen:

• Procesdoelen: kies doelen over je rijden, niet over de uitslag. Dus niet winnen of foutloos rijden, maar je ritme houden in elke hoek of steeds kijken naar de volgende sprong.
• Een plan voor na een fout: uitademen, je focuswoord, en door naar de volgende letter of de volgende sprong. Oefen dit thuis door bewust een fout te maken en direct verder te rijden.
• Een focuswoord, zoals "ritme", "door" of "zacht", dat je zegt zodra je merkt dat je gaat controleren.
• Ademhaling: adem 4 tellen in en 6 tellen uit terwijl je wacht op de bel.
• Visualiseren met een fout erin: rijd je proef of parcours in gedachten en laat daarin bewust iets misgaan. Zie hoe je rustig herstelt en verder rijdt.
• Na afloop eerst drie dingen opschrijven die goed gingen, en pas daarna één punt om te oefenen.

Hoe ga ik om met wat anderen van mijn rijden vinden?

Bepaal vooraf voor wie je rijdt en kies een doel dat van jou is. Wat de mensen langs de kant denken, heb je niet in de hand. Hoe jij rijdt wel.

Het protocol van de jury is informatie over deze proef op deze dag. Het is geen oordeel over jou als ruiter. Hetzelfde geldt voor een balk die valt. Spreek met je instructeur af hoe je feedback wilt krijgen, bijvoorbeeld eerst wat goed ging en daarna één punt om aan te werken.

Gaat de spanning vooral over de wedstrijddag zelf, lees dan ook het artikel over wedstrijdspanning bij ruiters.

Wanneer je hulp zoekt

Merk je dat je met procesdoelen en een plan voor na een fout weer vrijer rijdt, dan ben je er zelf goed mee bezig.

Houdt faalangst je weg van wedstrijden, of zie je hetzelfde patroon steeds terugkomen, dan kan een mental coach helpen. In een intensief traject zoek je uit waar je faalangst vandaan komt en werk je aan een andere manier van kijken naar fouten. Met begeleiding op locatie oefen je dat tijdens een training of een wedstrijd, op het moment dat het spannend wordt. Jeannette is mental coach voor ruiters en rijdt zelf.

Een mental coach is geen behandelaar. Speelt faalangst ook op je werk, in je studie of in de rest van je leven, of heb je last van paniekaanvallen of een trauma, ga dan naar je huisarts of een psycholoog. Meer over hoe coaching werkt, lees je bij de veelgestelde vragen.

Wil je weten of coaching bij jou past, plan dan een gratis intakegesprek.